Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website gemakkelijker te maken. Bezoek je deze website, dan ga je akkoord met deze cookies.
Verberg deze melding
Brakel Atmos
Taal
Menu

Cartesius Lyceum Amsterdam

« Terug

Glazen lichtstraten verbinden oudbouw en nieuwbouw

Daglicht bevordert leerklimaat Cartesius Lyceum

Download het volledige artikel

Het Amsterdamse Cartesius Lyceum is trots op zijn fraaie gebouw uit 1885, gelegen aan het Frederik Hendrikplantsoen aan de rand van de Jordaan. Het maakt deel uit van een beschermd stadsgezicht. Hoe fraai de locatie ook is, het werd steeds lastiger om hier op eigentijdse wijze onderwijs aan te bieden. Daarom schakelde de school MAX architectuur uit Amsterdam in. Architecte Leonieke Hornsveld vertelt over het hoe en waarom van de renovatie met uitbreiding. "Het had echt een update nodig!"

De eerste schets maakte Leonieke Hornsveld vijf jaar geleden. "Uitbreiding was nodig, omdat de onderbouw gescheiden was van de bovenbouw. De school wilde alle leerlingen weer in één gebouw krijgen. Dus hebben we eerst bekeken of dat haalbaar was." Er waren echter meer wensen: "De school wilde ook de faciliteiten uitbreiden. Zo waren er te weinig leerlingwerkplekken. Docenten hadden geen geschikte ruimte voor hun lesvoorbereiding. De routing was slecht en de gangen te smal. Bovendien was het klimaat slecht. De luchtversheid was onvoldoende, er was geluidsoverlast en de brandveiligheid was niet up-to-date."

Daglicht is onmisbaar

Met dit wensenlijstje werd het gebouw onder de loep genomen. In zijn oorspronkelijke vorm had het gebouw een carré met een binnenhof. "Toen er nog een lagere school gevestigd was, werd het binnenhof gebruikt als schoolplein. In de loop van de tijd is het volgebouwd, onder meer met een gymzaal en een docentenkamer. Met allerlei gangen en een trappenhuis was het niet ruimtelijk ingedeeld. Op de begane grond was het heel donker en onoverzichtelijk." Een ongezonde situatie: "Een gebouw met alleen tl-licht heeft geen goede invloed op de geest. In een gebouw met daglicht functioneer je gewoon beter. Bovendien zorgt daglicht voor openheid en transparantie en ook dat vond de school heel belangrijk."

Met een forse ingreep is daglicht teruggebracht in de school. "Alle toevoegingen in het binnenhof zijn gesloopt. Daarvoor in de plaats is een grote verdiepte aula gekomen, van waaruit je de oorspronkelijke bakstenen buitengevels weer kan zien, die helemaal zijn gerestaureerd." Boven de aula ‘zweeft‘ de nieuwe gymzaal. "De gymzaal staat op kolommen en is kleiner dan het binnenhof. De lichtstraat is in de resterende ruimte geplaatst, waardoor het daglicht van boven langs de oude gevels op de begane grond in de aula komt. Leerlingen verblijven in de aula wanneer ze tussenuren of pauzes hebben."

Daglichttoetreding in combinatie met natuurlijke ventilatie

De opdrachtgever, Esprit Scholen, had aanvankelijk bedenkingen. Wordt het onder de glazen lichtstraat niet te warm? Natuurlijke ventilatie met Ventria uitzetramen verhindert dat. Op basis van thermiek wordt warmte via het dak afgevoerd. Het systeem is effectief gebleken en functioneert naar tevredenheid van zowel de opdrachtgever als de schoolleiding.

Brandwerende lichtstraat

Wel of geen brandwerende lichtstraat? Ook die vraag moest worden beantwoord. "Aanvankelijk zou het geen brandwerende lichtstraat worden. Dat zou wel betekenen dat de kappen van oud- en nieuwbouw brandwerend moesten worden uitgevoerd. Dit zou een veel te ingrijpende operatie worden; ook alle installaties zouden dan brandwerend moeten worden uitgevoerd."

Uiteindelijk is een andere keuze gemaakt. De glazen lichtstraat fungeert als brandwerende scheiding tussen de oud- en nieuwbouw. De ventilatieramen in de lichtstraat worden bij brand dicht gestuurd om een flash-over te voorkomen. Brakel Atmos heeft deze niet-alledaagse oplossing onderbouwd, waarna die door de brandweer is goedgekeurd. "De ramen worden boven een bepaalde temperatuur open gestuurd, maar gaan dicht bij brand. En ze blijven dicht totdat het systeem wordt gereset. Op verzoek van de opdrachtgever is het glas incidenteel beloopbaar uitgevoerd, zodat onderhoud kan worden gepleegd en de goten bereikbaar blijven."

Maatwerk en prefab montage

De lichtstraat verbindt nieuwbouw met oudbouw en is op maat gemaakt. De maatvoering was lastig doordat in een historisch pand de lijnen nooit strak en recht zijn. De lichtstraat is geassembleerd in de productie van Brakel Atmos en prefab gemonteerd. "Voor opbouwen op het werk was weinig tijd. Op een bepaald moment moest het dak waterdicht zijn. De aannemer had zijn tijd nodig voor het restaureren van de binnenhofgevels. Een heel karwei: schoonmaken, opnieuw voegen en schilderen. De tijdsdruk was hoog: het moest binnen een jaar klaar zijn, maar het werd anderhalf jaar."

Goed onderbouwde adviezen

Leonieke is bij alle facetten van het project betrokken geweest. "Ik heb het van begin tot eind begeleid. Van het zoeken van de samenwerkende partijen tot de directievoering." Waarom schoof zij Brakel Atmos naar voren in dit project? "Brakel Atmos heeft berekeningen en goed onderbouwde adviezen aangeleverd ten behoeve van de voorbereiding van het bestek en het definitieve ontwerp. Met mooie, slank gedetailleerde systemen presenteerde Brakel Atmos bovendien een overtuigende oplossing." Hoe beviel de samenwerking? "Vanaf het begin had ik er een goed gevoel bij. We hebben steeds veel contact gehad en intensief gecommuniceerd; ook de service ging prima."

Tendens: herwaardering bestaande gebouwen

Leonieke Hornsveld kijkt terug op een geslaagd project: "Het past bij een tendens in de architectuur van nu. Het accent verschuift van nieuwbouw naar renovatie; de maatschappij gaat bestaande gebouwen en locaties meer waarderen. Een goede zaak, want die locaties hebben historie en sfeer. De reacties op dit project zijn positief: van ‘wauw‘ tot ‘ik ken het niet meer terug‘. De gemeente, het stadsdeel, Esprit Scholen en de leerlingen: ze vinden het allemaal mooi!"

Download hier het artikel

Delen:


Europe
BelgiŽ
Bulgarije
Cyprus
Denemarken
Duitsland
Estland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Ierland
ItaliŽ
KroatiŽ
Letland
Litouwen
Luxemburg
Malta
Nederland
Noorwegen
OekraÔne
Oostenrijk
Polen
Portugal
RoemeniŽ
Rusland
SloveniŽ
Slowakije
Spanje
TsjechiŽ
Verenigd koninkrijk
Zweden
Zwitserland

Afrika
AustraliŽ
AziŽ
Noord-amerika
Zuid-amerika
Europe
BelgiŽ
Bulgarije
Cyprus
Denemarken
Duitsland
Estland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Ierland
ItaliŽ
KroatiŽ
Letland
Litouwen
Luxemburg
Malta
Nederland
Noorwegen
OekraÔne
Oostenrijk
Polen
Portugal
RoemeniŽ
Rusland
SloveniŽ
Slowakije
Spanje
TsjechiŽ
Verenigd koninkrijk
Zweden
Zwitserland

Afrika
AustraliŽ
AziŽ
Noord-amerika
Zuid-amerika