Deze website gebruikt cookies om het gebruik van de website gemakkelijker te maken. Bezoek je deze website, dan ga je akkoord met deze cookies.
Verberg deze melding
Brakel Atmos
Taal
Menu

Wintertuin: Parel van Baarn

« Terug

Renovatie glazen daken geeft rijksmonument weer toekomst

Download hier het artikel

Hoe creëer je nieuw perspectief voor een rijksmonument? Een spannende uitdaging, weten ze in Baarn. Bij de renovatie van de Wintertuin aan het Cantonspark kwam het aan op vakmanschap, flexibiliteit en samenwerking. Projectleider Jorrit de Regt van de gemeente Baarn en architect Hans Vlaardingerbroek van architectenbureau Bureau Vlaardingerbroek blikken terug op een bijzonder project.

De kas van de Wintertuin aan het Cantonspark in Baarn is in 1914-1915 gebouwd voor de Amsterdamse koopman August Janssen naar een ontwerp van de bouwkundige G. Koelewijn. De kas werd staatsbezit in 1918 en werd sindsdien gebruikt als botanische tuin door de Rijksuniversiteit Utrecht. De Wintertuin werd in 1987 overgedragen aan de gemeente Baarn en in 1990/91 verbouwd. Na in de jaren negentig dienst te hebben gedaan als galerie, raakte het rijksmonument in verval.

Glazen daken: maatwerk

De gemeente Baarn greep in. "In opdracht van de gemeente maakte ons bureau in 2009 een realistische begroting voor een restauratie. Uitgangspunt hierbij was dat niet alles naar de oorspronkelijke situatie teruggebracht zou worden", vertelt Vlaardingerbroek. "Toen de gemeente de subsidies rond had, moesten we in 2010 halsoverkop beginnen."

Tijd om de detailleringen vooraf uit te werken was er niet. "De grote lijnen zijn handmatig uitgetekend. Tekeningen van het oorspronkelijke pand waren er wel, maar waren nogal globaal." De Regt: "Gelukkig had ik nog oude foto‘s; daar hebben we best veel aan gehad."

De renovatie van de glazen daken begon met de sloopwerkzaamheden. Alleen de staalconstructie van het dak bleef staan. "We kwamen allerlei onvoorziene zaken tegen", zegt Vlaardingerbroek. "Verdelingen waren bijvoorbeeld lang niet altijd symmetrisch." Het was duidelijk: de renovatie zou een kwestie van maatwerk worden.

Gezocht: specialist in glasdaken

De oorspronkelijke opdracht was de kas in goede staat te brengen, zo veel mogelijk naar het originele ontwerp. "Koninklijke Woudenberg, dat de restauratie realiseerde, nodigde ons uit om een kijkje te nemen bij het Rijksmuseum, waar Brakel Atmos in opdracht van Koninklijke Woudenberg alle glasdaken heeft gerenoveerd. Voor het Rijksmuseum detailleerde Brakel Atmos een speciaal gebogen afdeklijst dat de oorspronkelijke patentroede van de Wintertuin Baarn uitstekend benadert. In de ontwerpfase hebben we Brakel daarom al betrokken bij de engineering van de glazen daken. We zochten een bedrijf dat maatwerk kan leveren en flexibel is."

Ventileren met uitzetramen

Flexibiliteit was nodig, want aanpassingen waren aan de orde van de dag, aldus Vlaardingerbroek. "Je moest van begin tot eind wakker blijven" De Regt geeft een voorbeeld: "Het monumentale gebouw is een bijzonder bezit van de gemeente Baarn. Tijdens het traject realiseerde ik me dat het belangrijk is een goede huurder te vinden. Bij de restauratie hebben wij rekening gehouden met een nieuwe gebruiksfunctie van het gebouw."

"Zeker voor het dak bracht dit nogal wat veranderingen met zich mee", vult Vlaardingerbroek aan. "De kas, een soort buitenruimte, moest een comfortabele binnenruimte worden." In de nok van de glasdaken heeft Brakel Atmos daarom uitzetramen voor ventilatiedoeleinden toegepast.

Glasdaken met historische uitstraling

Terugkeren naar de enkele beglazing die de kas oorspronkelijk had, was om dezelfde reden niet wenselijk. Brakel Atmos vervaardigde diverse glasmonsters om te zien hoe de oorspronkelijke uitstraling kon worden benaderd. Voorgeschreven was Engels geribd glas. Voor de buitenzijde werd glas met een Classico structuur gekozen dat op ouderwets getrokken glas lijkt. Het Engelse ribglas heeft een dikte van 6 mm; de Classico ruit heeft een dikte van 4 mm.

Glasdaken 3D ingemeten

Omdat de afmetingen niet exact te bepalen waren, heeft Brakel Atmos de glasdaken 3D laten inmeten. Op de oude samengestelde houten en stalen polonceauspanten – die waar nodig hersteld en geconserveerd zijn – heeft Koninklijke Woudenberg een stalen H-profiel geplaatst. Deze extra versterking was nodig vanwege de huidige constructieve eisen en vanwege de extra belasting die de gelaagde beglazing met zich meebrengt. Tussen de spanten zijn samengestelde stalen hoekprofielen als gordingen geplaatst. Daaroverheen zijn aluminium roedes geplaatst met een hart-op-hart-afstand van circa 500 mm. De ruiten zijn identiek uitgevoerd, wat het buitenaanzicht mooi regelmatig maakt.

Dubbel gekromde glazen hoekelementen

De Wintertuin heeft gebogen dakranden. De ruiten zijn gebogen en samengesteld tot gelaagd glas. Tussen de ruiten zijn meerdere PVB-folies van elk 0,38 mm toegepast, omdat de beide glastypen niet vlak zijn. Waar twee gebogen dakranden bij elkaar komen, zijn speciale dubbel gekromde glazen hoekelementen toegepast. Hierbij was extra aandacht geboden vanwege de glasbelijning die in alle ruiten meeloopt in de lengte van de ruit. Het glas is op een speciale manier gesneden waardoor deze belijning ook in de hoeken is doorgevoerd.

Van vergeten gebouw tot magneet

Architect Vlaardingerbroek is tevreden: "Bij een project met zulke maatwerkdetailleringen moet het teamwork natuurlijk goed zijn! Van bestek tot en met uitvoering heb ik prettig met de mensen van Brakel samengewerkt. Ook in de uitvoering gingen ze praktisch te werk."
De gemeente Baarn is een trekpleister rijker, stelt projectleider De Regt vast: "In Baarn en omgeving kende vrijwel niemand de Wintertuin. Van een monumentaal geheim wordt het een gebouw met regionale aantrekkingskracht. De huurder begint er een grand café en een tropische vlindertuin waar mensen zullen genieten van het uitzicht op het mooi aangelegde park. Het is de parel van Baarn!"

Download hier het artikel in PDF

Delen:


Europe
BelgiŽ
Bulgarije
Cyprus
Denemarken
Duitsland
Estland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Ierland
ItaliŽ
KroatiŽ
Letland
Litouwen
Luxemburg
Malta
Nederland
Noorwegen
OekraÔne
Oostenrijk
Polen
Portugal
RoemeniŽ
Rusland
SloveniŽ
Slowakije
Spanje
TsjechiŽ
Verenigd koninkrijk
Zweden
Zwitserland

Afrika
AustraliŽ
AziŽ
Noord-amerika
Zuid-amerika
Europe
BelgiŽ
Bulgarije
Cyprus
Denemarken
Duitsland
Estland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Ierland
ItaliŽ
KroatiŽ
Letland
Litouwen
Luxemburg
Malta
Nederland
Noorwegen
OekraÔne
Oostenrijk
Polen
Portugal
RoemeniŽ
Rusland
SloveniŽ
Slowakije
Spanje
TsjechiŽ
Verenigd koninkrijk
Zweden
Zwitserland

Afrika
AustraliŽ
AziŽ
Noord-amerika
Zuid-amerika